Kościół Św. Mikołaja
Parafia erygowana w r. 1398 przez Jakuba, arcybiskupa halickiego. Fundatorem był Dymitr z Goraja, właściciel Szczebrzeszyna. Uposażył on parafię w ziemię (grunta były na terenie Błonia, Brodów i Sułowa). Terytorialnie parafia szczebrzeszyńska była bardzo rozległa. Stan ten przetrwał przez długi okres czasu. Znaczne uszczuplenie jej granic nastąpiło w wieku XX: na skutek powstawania nowych parafii odpadło od niej szereg miejscowości.
W okresie przedrozbiorowym, tzn. w czasach przynależności parafii do diecezji chełmskiej, wchodziła ona w skład dekanatu zamojskiego. Już w tym czasie na terenie parafii był kościół filialny w Zwierzyńcu.
W II połowie w. XVI Szczebrzeszyn przejściowo stał się ośrodkiem protestantyzmu. W tym czasie miejscowość była własnością Górków. Sytuacja zmieniła się na korzyść katolików pod koniec w. XVI, kiedy Szczebrzeszyn stał się własnością Jana Zamoyskiego.
Przy parafii od dawna istniał szpital dla ubogich. Funkcjonował jeszcze w w. XIX jako przytułek dla starców, a budynek szpitalny znajdował się na cmentarzu przykościelnym. Tradycja opieki nad biednymi i potrzebującymi była podtrzymywana przez księży również w okresie późniejszym, np. w czasie II wojny światowej kuchnię dla biednych prowadził ks. Franciszek Kapalski.
Dawniej na terenie parafii działalność swoją rozwijały franciszkanki, później bonifratrzy, franciszkanie, szarytki i elżbietanki. Kościół pobonifraterski dzisiaj nie istnieje.
W r. 1954 do parafii przybyły urszulanki szare, natomiast w miejscowym szpitalu w latach 1945-1974 pracowały józefitki.
Pierwszy kościół parafialny, pw. Wniebowzięcia Matki Bożej, został wzniesiony prawdopodobnie w r. 1394 z fundacji Dymitra z Goraja. W r. 1570 zamieniony na zbór kalwiński przez ówczesnego właściciela Szczebrzeszyna Andrzeja Górkę, spłonął w r. 1583.
Obecnie istniejący, pw. św. Mikołaja, wybudowany został w latach 1610-1620 przez dziekana kapituły zamojskiej, a zarazem proboszcza szczebrzeszyńskiego, ks. Mikołaja Kiślickiego, konsekrowany, w r. 1620, przez bp. Jerzego Zamoyskiego, około r. 1644 spalony przez Tatarów. Po odbudowie ponownie konsekrowany w r. 1668 przez proboszcza Ks. Jana Unikowskiego, w r. 1754 kolejny pożar świątyni.
Około połowy w. XIX znajdował się w bardzo złym stanie. Remonty główne przeprowadzono za czasów proboszcza ks. Laskowskiego (1867-1871).
Naprawa kościoła ciągnęła się do końca XIX wieku. W czasie tych prac częściowo zatarto cechy późnorenesansowe.
Zamknięty przez władze hitlerowskie w okresie II wojny światowej uniknął dewastacji i tuż po wyzwoleniu Szczebrzeszyna, 25 lipca 1944 r., wznowiono działalność duszpasterską.
W latach 1945-1946 wykonano remont dachu, w r. 1964 malowanie, a w r. 1967 remont z zewnątrz.
Mimo licznych prac remontowych po zniszczeniach zachował swój pierwotny styl, choć zmienił nieznacznie wygląd zewnętrzny poprzez dobudowanie dwu kaplic i usypania skarp dla wzmocnienia murów. Zewnętrzna ściana prezbiterium zwrócona do ulicy Zamojskiej posiada niszę, w której znajduje się płyta kamienna, a na niej kartusz herbowy Zamoyskich i akt erekcji kościoła przez biskupa Jerzego Zamoyskiego w języku łacińskim. W drewnianym ołtarzu głównym znajduje się obraz św. Mikołaja.
Kościół posiada 4 ołtarze boczne, drewniane: w nawie lewej z obrazem św. Walentego, a w prawej - z obrazem Matki Boskiej.
Wszystkie ołtarze wykonano w stylu renesansowym.
Na sklepieniach w nawie głównej i w nawach bocznych zachowała się sztukateria z okresu budowy kościoła (1620r.) w typie kalisko - lubelskim, a także bogato zdobione obramienia okien i gzyms wieńczący. Dekoracja stiukowa w nawie i prezbiterium naśladuje dekorację w Katedrze Zamojskiej.
W prezbiterium kościoła zastosowano listwowe podziały sklepienia, zaś w nawie głównej i bocznych złożoną dekorację ornamentową. Halowy korpus, plan wnętrza kościoła i szerokie, wieloboczne absydy prezbiterium zachowały tradycyjne formy.
Wyposażenie kościoła pochodzi z różnych okresów. Najstarsze ołtarze naw bocznych pochodzą z początku XVII wieku i przedstawiają wczesne formy baroku o bogatej dekoracji ornamentalnej.
Z końca XVII w. pochodzi ambona o bardzo efektownym kształcie z figurami aniołów wspierających baldachim. Częściowo zachowało się bogate wyposażenie renesansowe i barokowe, a także w ołtarzach kilka obrazów pędzla Rafała Hadziewicza, dwa inne obrazy: Święta Rodzina i Chrystus nauczający w świątyni, pochodzące z I poł. XVII w. są prawdopodobnie autorstwa malarza Jana Kasińskiego.
Na chórze muzycznym 12-głosowe organy, zbudowane w r. 1893 przez firmę Jana Śliwińskiego ze Lwowa, remontowane m.in. w r. 1956.
Do kościoła prowadzi barokowa brama z XVIII w.
Przed wejściem do świątyni, po prawej stronie, stoi figura z połowy XVIII wieku na oryginalnym butelkowym cokole. Przedstawia postać Najśw. Maryi Panny, stojącej na kuli ziemskiej i depczącej węża - symbol zła.
Obok kościoła stoi dzwonnica, z kaplicą grobową, w stylu renesansowym, wybudowana razem z kościołem z fundacji ks. Mikołaja Kiślickiego, 2 dzwony zostały wykonane przez firmę Felińskiego w Przemyślu, poświęcone 14 1V 1949 r. przez ks. kan. S. Szepietowskiego.
Przy ulicy, 200 metrów na północ od kościoła (główną ulicą w stronę Zamościa) stoi stara figura przydrożna z XVII wieku, odnowiona w 1880r. Ma formę prostopadłościennej kapliczki umieszczonej na kolumnie i zwieńczonej namiotowym daszkiem.
W niektórych przekazach znajduje się informacja, że została postawiona na pamiątkę wypędzenia z miasta Braci Polskich (Arian), w innych, że wystawiono ją po ustaniu strasznej zarazy, która spustoszyła miasto.
Informacje pochodzą ze strony internetowej Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej
 Szczebrzeszyn.net Serwis internetowy poświęcony historii miasta Szczebrzeszyn. |
NEWSLETTERChcesz dostawać od nas informacje,wyślij swój e-mail. |